خانه / بازی / تاب آوری چیست؟
res339842

تاب آوری چیست؟

تاب آوری چیست؟

گارمزی[۱] و ماستن[۲](۱۹۹۱) تاب آوری را یک فرایند، توانایی یا پیامد سازگاری موفقیت آمیز با شرایط استرس زا و چالش انگیز می دانند. به بیان دیگر تاب آوری، توانمندی فرد در برقراری تعادل زیستی-روانی در شرایط دشوار است(کانر[۳] و دیویدسون[۴]، ۲۰۰۳).

می توان اشاره کرد که، تاب آوری جایگاه ویژه ای در حوزه های روان شناسی مثبت، روان شناسی تحولی، روان شناسی خانواده و بهداشت روانی به خود اختصاص داده است(کمپل[۵]،سیلس[۶]، کوهان[۷] و استین[۸]، ۲۰۰۶). تاب آوری توانایی افراد در سازگاری موثر با محیط است، علیرغم قرار داشتن در معرض عوامل خطر آفرین(گومز[۹]، ۲۰۰۶). همچنین تاب آوری از مشکلات روان شناختی بین نوجوانان و جوانان جلوگیری کرده و آنها را در برابر تاثیرات روان شناختی رویدادهای مشکل زا مصون نگه می دارد (پین کوآرت[۱۰]، ۲۰۰۹). تاب آوری نوعی ترمیم خود، که با پیامدهای مثبت هیجانی، عاطفی و شناختی همراه است(ماتسن ۲۰۰۱). تاب آوری مفهومی فراتر از مقاومت در برابر فشارهای زندگی است و مترادف با عدم آسیب پذیری نیست. از این رو نمی توان آن را معادل بهبودی دانست چون در بهبودی، فرد پیامدهای منفی و مشکلات هیجانی-عاطفی را تجربه می کند(بونانو[۱۱]، ۲۰۰۴).

سرمایه روان شناختی تاب آوری

تاب آوری در اصطلاح چنین تعریف می شود: «نوعی حالت قابل توسعه در فرد که بر اساس آن قادر است در رویارویی با ناکامی ها، مصیبت ها و تعارض های زندگی و حتی رویدادهای مثبت، پیشرفت ها و مسئولیت بیشتر به تلاش افزون تر ادامه دهد و برای دستیابی به موفقیت بیشتر، از پای ننشیند».

پژوهشهایانجامشدهحاکیازآناستکه برخی افراد تاب آور، پس از رویارویی با موقعیت های دشوار زندگی، دوباره به سطح معمولی عملکرد باز می گردند، حال آنکه عملکرد برخی دیگر از این افراد، پس از رویارویی با ناکامی ها، مصیبت ها و دشواری ها نسبت به گذشته ارتقا پیدا می کند.

بر پایه تحقیقات منتشر شده روان شناسی مثبت آن مستن و همکارانش، دریافت شده است که تاب آوری به وسیله سه نوع از عوامل دارایی ها، خطرات و فرایندهای انطباقی، تحت تاثیر قرار می گیرد و توسعه می یابد. تاب آوری را می توان بوسیله افزایش دارایی که فرد در تصرف دارد، آموزش، تحصیلات و پرورش ارتباط اجتماعی و به طور کلی بهبود کیفیت منابع در دسترس فرد برای پیشرفت کردن توسعه داد. عوامل خطر را می شود به وسیله مراقبت های بهداشتی فیزیکی و روانی مناسب مدیریت کرد. فرایندهای انطباقی را می توان به وسیله توسعه ظرفیت های روانی مثبت دیگر نظیر، خودکارآمدی، امید، خوشبینی و همین طور تعلیم افراد برای آنکه چگونه استفاده از سازش موثر، مدیریت تنش، حل مساله و راهبردهای تنظیم هدف و فنون اساسی را فرا گیرند، ترقی داد(لوتانز، ۲۰۱۰).

برای دستیابی به تاب آوری، گروهی از مهارت ها و نگرش ها مورد نیاز است که در اصطلاح به آنها سخت رویی گفته می شود. سخت رویی به افرد کمک می کند تا در رویارویی با تغییرات تنش زا، دشواری ها را به فرصت هایی پر منفعت تبدیل کنند. نگرش های مورد نظر در سخت رویی عبارتند از: تعهد، کنترل و چالش طلبی. مقصود از تعهد آن است که فرد در رویارویی با شرایط دشوار، به جای ترک صحنه، ترجیح دهد حضور خود را در صحنه حفظ کرده، به افراد درگیر در آن موقعیت، در بر طرف کردن دشواری کمک کند. مقصود از کنترل، آن است که فرد به توانایی های خود برای اثرگذاری بر نتایج رویدادها باور داشته باشد و مقصود از چالش طلبی، آن است که فرد در رویارویی با چالش ها به جای مقصر قلمداد کردن سرنوشت، درصدد ایجاد فرصت هایی برای رشد خود و دیگران باشد. همچنین در شکل گیری و بروز رفتارهای سخت رویانه، فرد باید مهارت های حل مساله و نیز تعامل با دیگران را برای تعمیق حمایت های اجتماعی در خود پرورش دهد(مدی[۱۲] و خوشابا[۱۳]، ۲۰۰۵).

رویکردهای نظری به تاب آوری

رویکرد واحدی به تاب آوری وجود ندارد بلکه دسته وسیعی از رویکردها وجود دارد که به طور قابل توجهی با هم همپوشی دارند(مک دونالد[۱۴]، ۲۰۰۷ به نقل از ستاری، ۱۳۹۴).از نظر تاریخی، مطالعه تاب آوری، سه موج را به همراه داشته است(ریچاردسون، ۲۰۰۲):

موج اول بررسی تاب آوری، در پاسخ به این سوال بود، که چه ویژگی هایی، افرادی را که در مواجهه با عوامل خطرزا یا شرایط ناگوار موفق[۱۵] بیرون می آیند، به عنوان نقطه مقابل افرادی که در برابر این عوامل تسلیم[۱۶] می شوند، مشخص می کنند؟ بیشتر ادبیات و منابع موجود تاب آوری، جستجویی برای توصیف کیفیت های تاب آوری درونی و بیرونی است که به افراد کمک می کنند تا در پی بروز شرایط پرخطر و یا پس از عقب نشینی بتوانند سازگار شوند و یا کارکرد قبلی خود را بازیابند. کیفیت های تاب آور بودن، پیامدهای نخستین موج بررسی تاب آوری را بازنمایی می کنند.

موج دوم بررسی تاب آوری، تلاشی برای پاسخ به این سوال بود، کیفیت های تاب آوری، چگونه کسب می شوند؟ فلچ[۱۷](۱۹۸۸، ۱۹۷۷)، اظهار نمود کیفیت های تاب آور بودن از طریق قانون تخریب و انسجام مجدد[۱۸] کسب شده اند. یک فرایند مفصل تر کسب کیفیت های تاب آوری به عنوان کارکردی از انتخاب هشیار یا ناهشیار به وسیله ریچاردسون و همکاران(۱۹۹۰)، مطرح گردید. برای اهداف آموزشی و مشاوره با مراجعان، تاب آوری به عنوان مدل خطی ساده ای است که بر اساس آن فرد یا گروه از میان مراحل تعادل زیستی-روانی-معنوی[۱۹]، تعامل با فوریت های زندگی، تخریب ها، آمادگی برای انسجام مجدد و انتخاب برای انسجام مجدد به صورتی تاب آورانه، برگشت به تعادل یا فقدان[۲۰]، عبور می کند.

موج سوم بررسی تاب آوری، منجر به مفهوم تاب آور بودن شد. موج سوم آشکار ساخت که در فرایند انسجام مجدد از تخریب در زندگی برخی اشکال انرژی انگیزشی[۲۱] مورد نیاز است. انسجام مجدد تاب آورانه به انرژی فزاینده ای برای رشد نیاز دارد، و مطابق نظریه تاب آوری این منبع انرژی، یک منبع معنوی یا تاب آور بودن فطری است(جعفری روشن، ۱۳۹۱).

انواع تاب آوری

بنا به نظر هارت[۲۲] و همکاران(۲۰۰۷)، توصیف تاب آوری سه روند را شامل می شود:

  • تاب آوری عمومی: در زبان عامیانه همان غلبه بر موقعیت های دشواری که هر کسی با آن موقعیت ها مواجه می شود، با این تعریف، تاب آوری همان چیزی است که تقریبا همه از آن برخورداریم و به نظر می رسد که برای نژاد بشر برنامه ریزی شده است. آن دسته افرادی که دوران کودکی خوبی را پشت سر گذاشته اند با بسیاری از چالش ها و مشکلاتی که پیش آمده درگیر می شوند، حتی اگر برخی از این مشکلات بدون هیچ اغراق بزرگ و شگفت آور به نظر آیند. البته همیشه استثنا وجود دارد و کسانی هستند که به راهنمایی، مدیریت و حمایت صریح نیاز دارند. اما بیشتر افراد دارای یک ذهنیت تاب آوری مساعد می باشند، همه ی ما عاشق می شویم، زندگی می کنیم، کار می کنیم، عمق درد و اندوه را می آزماییم و سپس بر آن چیره می شویم.
  • تاب آوری حقیقی: تاب آوری حقیقی یک مفهوم مقایسه ای هست و روانشناسان را در درک اینکه چه چیزی در پس تفاوت های افراد و حرکت در مسیر زندگی شخصی شان قرار دارد، یاری می کند و این همان چیزی است، که ما را برای ایجاد آینده ای بهتر برای کودکانی که می شناسیم، شگفت زده، مصمم و امیدوار می سازد. تاب آوری حقیقی در جایی آشکار می شوند که با افراد با دارائی و منابع بسیار کم و یا کودکانی با آسیب پذیری بالا، آینده ای بهتر از آنچه ما با توجه به شرایط شان و در مقایسه با سایر کودکان پیش بینی، می کردیم نشان می دهند. توصیف روتر از تاب آوری به عنوان مقاومت نسبی در برابر تجارت خطرناک اجتماعی، این مطلب را به خوبی بیان می کند.
  • تاب آوری تلقیحی: تاب آوری تلقیحی ما را به عنوان یک متخصص، گیج و دستپاچه می کند و انتظارات ما را آشفته تر و مغشوش تر می کند. این مقوله حتی آسیب پذیری ها و مکانیزم های حفاظتی را منبع و منشا تاب آوری می داند. و به عنوان یک مفهوم، ظرفیت تغییر مصیبت و بدبختی را به موقعیت و یا حداقل توان پیشگیری از اثرات بدتر مصیبت و بلا را فراهم می کند. در اینجا تقریبا به طور ناخودآگاه، بلا و مصیبت به نتایج و پیامدهای بهینه در تاب آوری تبدیل می شود. به هر حال چنین تلقی ای به ندرت در زندگی کودکان مورد نظر ما به چشم می خورد. اثر تلقیحی می تواند با توجه به تجارب فرد ادامه یابد. البته مادامی که این تجربیات سخت و طاقت فرسا نباشد. وینی کات(۱۹۸۶)، معتقد است که با این توضیحات حتما می توانیم به بزهکاری، امیدوارانه نگاه کنیم(هارت و همکاران، ۲۰۰۷).

ویژگی های افراد تاب آور

تاب آوری از ضروریات زندگی در دنیای کنونی است. مشکلات و فشارهای ناشی از محیط کار، زندگی شخصی، تغییرات سریع اجتماعی و بلایای غیرمترقبه، همه و همه از جمله مسائلی هست که فشارهای زیادی را بر افراد می آورند. افراد بسیار تاب آور می توانند پس از یک ضربه در مدت زمان کوتاهی به شرایط اولیه خود برگردند و زندگی روزمره را از سر بگیرند. آنها افرادی انعطاف پذیر، تیز و خلاق هستند که می توانند سریعا خود را با شرایط سازگار کنند، می دانند چگونه با مشکلات روبرو و بر آنها غلبه کنند و در نتیجه از تجارب زندگی خود درسهای زیادی می آموزند(جزایری و دهقانی، ۱۳۸۷).

در رویکردهای اولیه که همگام با شروع جنبش مطالعات و پژوهش های تاب آوری آغاز شد، تاکید بر شناسایی توانایی های فرد بجای توجه به عوامل خطرزا بود. از میان محققین ورنر و اسمیت مطالعات بلند مدت و ۳۰ ساله خود را در این زمینه دنبال کردند و نتایج مطالعات ویژگی ها و توانایی هایی نظیر سازگاری و تحمل، قدرت کلام، میل به پیشرفت و عزت نفس بود که با تاب آوری فرد همسویی نشان می داد(ورنر و اسمیت، ۱۹۹۲؛ به نقل از بابایی، ۱۳۸۷). نتایجی که سایر محققین در این زمینه با رویکرد شناسایی توانایی های فرد بیان نمودند عبارت بود از: شادکامی، خوشبینی، ایمان، آرامش روانی و خلاقیت، حس همبستگی، تسلط بر خود، خود محوری، مشارکت، خود ارزشمندی و شوخ طبعی(هانسون[۲۳] و همکاران، ۲۰۰۸).

در مطالعه ای دیگر هرمن[۲۴] و همکاران(۲۰۱۱) ویژگی های فردی برای افراد تاب آور ذکر کرده اند. ویژگی های شخصیتی(باز بودن، برون گرایی، موافق بودن) منبع کنترل درونی، خودکارآمدی، عزت نفس بالا، ارزیابی شناختی(تعبیر مثبت داشتن از وقایع)، عملکردی عقلانی داشتن، انعطاف پذیری شناختی، دلبستگی اجتماعی، خود پنداره مثبت، خود گردانی هیجانی، احساسات مثبت، معنویت، کنار آمدن کارآمد و مفید، سخت رویی، امید، تدبیر و درایت وسازگاری.

پژوهشها نشان می دهد که افراد با تاب آوری پایین آسیب پذیرند و فاقد جسارت، انگیزه تشویق، و راهبردهای لازم برای تغییر شرایط فشارزا به فرصت ها می باشند، و همیشه درگیر مشغله های ذهنی بوده و مشکلات خود را بصورت مبالغه آمیز بزرگ کرده و خود را قربانی حوادث می دانند و از شرایط موجود ناله و شکوه دارند، خود را کم توان و ضعیف جلوه می دهند و از تلاش برای حل شرایط تنش زا اجتناب می کنند. نحوه برخورد آنها خشک، انعطاف ناپذیر است و نسبت به آینده احساس نگرانی می کنند و به مرور این نگرانی تبدیل به ترس می شود و به جای داشتن احساس مسئولیت و راهکارهای خلاق و نوآور برای حل مشکلات خود سردرگم و ناتوان احساس می کنند و برعکس  افرادی که تاب آوری بالایی دارند حس قوی برای پیشرفت دارند و اعتماد به نفس و خودباوری آنها بالاست(مدی[۲۵] و خوشابا[۲۶]، ۲۰۰۵).

افراد تاب آور در سطوح بالاتری از صلاحیت اجتماعی و هویتی قرار دارند و قادرند به طور نرمال و بهنجار با چالش های محیطی مواجه شوند.

الگوهای تاب آوری

فرگوسن و زیمرمن(۲۰۰۵) سه دسته کلی از الگوهای تاب آوری را عنوان کرده اند. الگوهای جبرانی، حمایتی و چالشی، چگونگی کارکرد عوامل تاب آوری را در جهت تغییر عوامل خطر آفرین و پیامدهای منفی آنها بیان می کنند:

  • الگوی جبرانی: در شرایطی رخ می دهد که عوامل تاب آوری در جهتی مخالف با عوامل خطر آفرین عمل می کنند و تاثیر این عوامل خطر را خنثی می کنند. عوامل تاب آوری مستقیما روی پیامدها تاثیر می گذارند و تاثیر آنها مستقل از تاثیر عوامل خطر آفرین است. بنابراین بر طبق این مدل هم عامل خطرزا و هم عامل جبرانی در پیش بینی پیامد نقش دارد.
  • الگوی حمایتی: در این الگو از طریق ارائه امکانات و منابع در حد متوسط، تاثیر عوامل خطر آفرین روی پیامدهای منفی کاهش می یابد. آنها ممکن است به خنثی کردن اثر عوامل خطر آفرین کمک کنند یا آن را تضعیف کنند اما کاملا آنها را از بین نمی برند و یا امکان دارد موجب افزایش تاثیرات مثبت دیگر عوامل برای ایجاد پیامدها شوند. بنابراین بر طبق این مدل عامل محافظتی فرایندی است که جهت کاهش احتمال پیامد منفی، با عامل خطر تعامل می کند. این عامل از طریق تعدیل اثر مواجهه با خطر عمل نموده و از طریق تعدیل در پاسخ به عامل خطر به عنوان یک کاتالیزور عمل می کند.

الگوی چالشی: در این الگو ارتباط بین عوامل خطر آفرین و پیامدها چرخشی است یعنی با در معرض قرار گرفتن عوامل خطر آفرین در دو سطح بالا و پایین به پیامدهای منفی منجر می شود. اما در سطح متوسط از عوامل خطر آفرین به پیامدهای منفی کمتری منتهی می شود، به عبارت دیگر استرسور یا عامل خطر آفرین به عنوان عامل بالقوه ی افزایش دهنده ی تطابق موفقیت آمیز عمل می کند. سطوح متوسط استرس، فرد را با چالش مواجهه می سازد که در صورت غلبه ی فرد بر این استرس، کفایت او تقویت می شود. اگر چالش به طور موفقیت آمیزی به پایان برسد، فرد برای مشکل بعدی آماده می شود(به نقل از شیرازی، ۱۳۸۹).

  در آخر اشاره می شود که، برای سنجش و ارزیابی تاب آوری می توان از مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون (CD-RISC) استفاده کرد که در ذیل توضیح مفصلی آورده می شود.

   پرسشنامه ی تاب آوری توسط کانر و دیویدسون (۲۰۰۳)، جهت اندازه گیری قدرت مقابله با فشار و تهدید، تهیه شده است که محمدی (۱۳۸۴) آن را برای استفاده در ایران انطباق داده است. این پرسشنامه دارای ۲۵ ماده پنج گزینه ای است که گزینه های آن به ترتیب از ۰ تا ۴، نمره گذاری شده است. بدین صورت که به گزینه کاملا درست نمره صفر، گزینه بندرت درست نمره ۱، گزینه گاهی درست نمره ۲، گزینه اغلب درست نمره ۳ و گزینه همیشه درست نمره ۴ تعلق می گیرد. و جمع نمرات مواد، نمره کل مقیاس را تشکیل می دهد. محمدی (۱۳۸۴) با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ، ضریب پایایی مقیاس ۸۹/۰ و روایی مقیاس را به روش همبستگی هر گویه با نمره ی کل مقوله ی ضریب ها بین ۴۱/۰ تا ۶۴/۰ بدست آورد.

پرسشنامه تاب آوری کانر

سوال کاملا نادرست  به ندرت  گاهی درست  اغلب درست  کاملا درست
۱ وقتی تغییری رخ می دهد، می توانم خودم را با آن سازگار کنم.

 

         
۲ حداقل یک نفر هست که رابطه نزدیک و صمیمی ام با او در زمان استرس به من کمک می کند.          
۳ وقتی راه حل روشنی برای مشکلاتم وجود ندارد. گاهی تقدیر می تواند کمک کند.          
۴ می توانم برای هر چیزی که سر راهم قرار می گیرد، چاره ای بیندیشم.          
۵ موفقیت هایی که در گذشته داشته ام چنان اطمینانی در من ایجاد کرده اند که می توانم با چالش ها و مشکلات پیش رو برخورد کنم.          
۶ وقتی با مشکلی رو به رو می شوم سعی می کنم جنبه های خنده دار آن ها را هم ببینم.          
۷ لزوم کنار آمدن با استرس موجب قوی تر شدنم می شود.          
۸ معمولا پس از بیماری، صدمه و دیگر سختی ها به حال اولم بر می گردم.          
۹ معتقدم در هر اتفاق خوب یا بدی، مصلحتی نهفته است.          
۱۰ در هر کاری بیشترین تلاش را می کنم و به نتیجه هم کاری ندارم.          
۱۱ معتقدم به رغم وجود موانع، می توانم به اهدافم دست یابم.          
۱۲ حتی وقتی اوضاع ناامید کننده می شود مأیوس نمی شوم.          
۱۳ در لحظات استرس زا و بحران، می دانم برای کمک گرفتن به کجا مراجعه کنم.          
۱۴ وقتی تحت فشار هستم تمرکزم را از دست نمی دهم و درست فکر می کنم.          
۱۵ ترجیح می دهم خودم مشکلاتم را حل کنم تا این که دیگران همه تصمیم ها را بگیرند.          
۱۶ اگر شکست بخورم به راحتی دلسرد نمی شوم.          
۱۷ وقتی با چالش ها و مشکلات زندگی دست و پنجه نرم می کنم، خود را فردی توانا می دانم.          
۱۸ در صورت لزوم می توانم تصمیم های دشوار و غیرمنتظره ای بگیرم که دیگران را تحت تأثیر قرار می دهد.          
۱۹ می توانم احساسات ناخوشایندی چون غم، ترس و خشم را کنترل کنم.          
۲۰ در برخورد با مشکلات زندگی، گاهی لازم می شود صرفا بر اساس حدس و گمان عمل کنم.          
۲۱ در زندگی یک حس نیرومند هدفمند دارم.          
۲۲ حس می کنم بر زندگی ام کنترل دارم.          
۲۳ چالش های زندگی را دوست دارم.          
۲۴ بدون در نظر گرفتن موانع پیش رو، برای رسیدن به هدفم تلاش می کنم.          
۲۵ به خاطر پیشرفت هایم به خود می بالم.          

 

منابع

  • بابایی، نعمت اله، رفیعی، حسن، خلوتی، ملیحه و توکلی، فائزه(۱۳۸۷). بررسی عوامل تاب آوری جوانان در برابر انحرافات اجتماعی. طرح پژوهشی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.
  • جزایری، علیرضا و دهقانی، محمود(۱۳۸۷). راهنمای تاب آوری( از مجموعه کتاب های مهارت های زندگی). تهران: انتشارات دانژه.
  • جعفری روشن، فریبا(۱۳۹۱). اثربخشی آموزش گروهی مبتنی بر روان درمانی مثبت نگر بر تاب آوری، شادکامی و سلامت عمومی زنان دارای همسر وابسته به مواد مخدر شهرستان قدس. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان شناسی. دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
  • ستاری، کاظم؛ بررسی اثربخشی آموزش گروهی هوش هیجانی بر افزایش مولفه تاب آوری سرمایه روان شناختی فرزندان جانباز، چاپ شده در دومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، سال ۱۳۹۴.
  • شیرازی،ام البنین(۱۳۸۹). بررسی عوامل موثر بر خودتنظیمی یادگیری و تاب آوری در دانشجویان دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان شناسی. دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
  • Bonanno GA. Loss, trauma, and human resilience. Am Psychol (2004);59:20-28.
  • Connor, L., & Davidson, M. (2003). An inventory for resilience construct. Personality and Individual Differences,35, 41-53.
  • Campbell-Sills, L., Cohan, S., & Stein, M.B. (2006).Relationship of resilience to personality, coping andpsychiatric symptoms in young adults. Behaviorresearch and therapy, 44, 585-599.
  • Gomes R, MCLaren SO. The association of avoidance coping style, and perceived Mother and father support withanxiety/depression among late adolescents. Applicability of Resiliency modelsP.ersonality and IndividualDifferences.(2006);40(6):1165-1176.
  • Garmezy, N., & Masten, A. (1991). The protective role of competence indicators in children at risk. In E. M. Cummings, A. L. Green & K. H. Karraki (Eds.), Life span developmental psychology: Perspectives on stress and coping. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  • Hansson,k.j, cederblad, m, Lichtenstein, p reiss, d, pedersn, n belderhiser, j, elthammar, o.(2008). Individual resiliency factors from a genetic perspective: results from a tiwn study. The American journal of family therapy, 47, 4-10.
  • Hart, angie, blincow, d. Thomas, h.(2007). Resilient therapy: working with children and families. London and new york. Rout ledge.
  • Herrman, h, stewart, d,e, daiz-granda,n, berger e,l Jackson ,b , yoen, t(2011). What is resilience? La revue canadienne de psychiatrie, 56,5.
  • Fred (2010) Organizational Behavior, 12th ed. Boston: McGraw-Hill/Irwin, paperback, Pages: 203-23.
  • Maddi, S.R., Khoshaba, D. (2005). Resilience at work: How to succeed no matter what life throws at you. U.S.A: AMACOM.
  • Masten, A. S. (2001). Ordinary majic: Resilience processes in development. AmericanPsychology, 56, 227-238.
  • Pinquart M. Moderating effect of dispositionalResilience on association between hassles andPsychological distress. J appliedDevelopmental Psychol (2009); 30 (1): 1-8.

 

[۱]Garmezy

[۲]Masten

[۳]Connor

۴ Davidson

[۵] Campbell

[۶] Sills

[۷] Cohan

[۸] Stein

[۹] Gomes

[۱۰] Pinquart

[۱۱] Bonanno

[۱۲]Maddi

۱۳Khoshaba

۱۴ Donald

۱۵ Thrive

۱۶ Succumb

۱۷ Flach

۱۸ Low of disruption and reintegeration

۱۹ Biopsychopiritual hoeaostasis

۲۰ Back to hoeaostasis or with loos

۲۱ Motivational energy

۲۲ Hart

[۲۳] Hansson

[۲۴] Herrman

[۲۵] Maddi

[۲۶] Khoshaba

درباره ی tabrizbehzisti

تصویر پروفایل از  tabrizbehzisti

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *